İKTİSADİ İŞBİRLİĞİ VE KALKINMA TEŞKİLATI (OECD) BİLGİ NOTU

OECD, 14 Aralık 1960 tarihinde Paris’te imzalanan “OECD Sözleşmesi”yle kurulmuştur. Sekretaryası Paris’tedir. OECD, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’nın yeniden inşası ve kalkınması için ABD ve Kanada’nın oluşturdukları Marshall Planı’nın eşgüdümünü sağlamak amacıyla 1948 yılında oluşturulan OEEC’nin (Avrupa Ekonomik İşbirliği Örgütü) ardılıdır.

OECD, veri temelli analizleriyle ve politika tavsiyeleriyle, üye ve üye olmayan ülkelerin mali istikrarı korumalarına, sürdürülebilir ekonomik büyüme, istihdam artışı ve yüksek yaşam standartlarına ulaşmalarına ve kalkınmalarına yardım etmeyi; küresel ticaretin çok taraflı ve serbestçe büyümesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Teşkilat, üye ülke hükümetlerine politika deneyimlerini karşılaştırabilecekleri, ortak sorunlara çözüm arayabilecekleri, en iyi uygulamaları paylaşabilecekleri, politikalarında eşgüdüm sağlayabilecekleri bir platform sunmaktadır. Ayrıca, yalnızca ekonomik konularda uzmanlaşmakla kalmamış olup, dijital dönüşüm, yapay zeka, enerji dönüşümü, eğitim, istatistik, göç, çevre ve iklim alanlarında da hükümetler arası çalışma ve iyi uygulama örnekleri üreten bir teşkilata dönüşmüştür.

Bugün gelinen aşamada dünyanın en geniş veri ağına sahip teşkilatlarından biri olan OECD; küresel ekonomide ön plana çıkan güncel hususlarda ve üye ülkeler tarafından gündeme taşınan konularda yaptığı incelemeler temelinde tavsiye nitelikli öneriler ve politika alternatifleri sunmaya devam etmektedir.

OECD’nin üye sayısı toplam 38’dir: Avustralya, Avusturya, Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Kanada, Şili, Kolombiya, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, İrlanda, Yunanistan, Meksika, İzlanda, İsrail, Japonya, Kore, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Meksika, Hollanda, Yeni Zelanda, Norveç, Polonya, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre, Türkiye, Birleşik Krallık, ABD, Kosta Rika. AB Komisyonu “tam katılımcı” sıfatıyla tüm toplantılara katılmakta, ancak oy hakkı bulunmamaktadır.

OECD’nin temel karar organı olan Konsey, Daimi Temsilciler düzeyinde ayda bir kez toplanmaktadır. Konsey, siyasi boyutta önemli konularda karar almak ve Teşkilatın çalışmalarına ve genel gidişatına yön vermek amacıyla yılda bir defa Bakanlar düzeyinde toplanmaktadır. OECD’de karar alma mekanizması oydaşmaya dayanmaktadır.

Genel Sekreter Mathias Cormann (Avustralya), 1 Haziran 2021 tarihinden bu yana görevini sürdürmekte olup, 2025 Temmuz ayında alınan Konsey kararı doğrultusunda 1 Haziran 2026 - 31 Mayıs 2031 dönemi için ikinci ve son defa yeniden seçilmiştir. OECD Genel Sekreterlerinin görev süresi 5 senedir.

OECD’nin kurucu üyeleri arasında yer alan ülkemiz, dengeli ekonomik ve sosyal büyüme ile kalkınmanın temini, refah ve istihdamın artırılarak yaygınlaştırılması hedefleri doğrultusunda, sayısı 300’ü bulan OECD Komite ve Çalışma Gruplarına faal olarak katılmaktadır.

OECD’nin genişleme süreci kapsamında, 8 ülkeyle (Arjantin, Brezilya, Peru, Bulgaristan, Hırvatistan, Romanya, Endonezya ve Tayland) katılım müzakereleri devam etmektedir.

Küresel ekonomide değişen dengelerle eşzamanlı olarak OECD, etkisini koruyabilmek, geliştirdiği standartları ve politika tavsiyelerini küresel çapta yayabilmek için gelişmekte olan ülkelerle ilişkilerini derinleştirmekte ve 5 bölgeye yönelik programlar (Hint-Pasifik, Latin Amerika-Karayipler, Güneydoğu Avrupa, Avrasya ve ülkemizin eşbaşkanlığını üstlendiği Ortadoğu-Kuzey Afrika) ve ülke programları yürütmektedir. OECD’nin kilit ortakları (ÇHC, Hindistan, Brezilya, Endonezya, Güney Afrika) olarak belirlenen ülkeler de bu anlayışı yansıtmaktadır. Afrika ile işbirliğinin geliştirilmesi keza teşkilat gündeminde giderek öne çıkmaktadır.

OECD’nin dış ilişkileri, ortak ülkelere erişimi ve bölgesel programları arasında koordinasyonun geliştirilmesi bakımından 22 Ocak 2021 tarihinde resmi açılışı gerçekleştirilen OECD İstanbul Merkezi önemli rol oynamaktadır.

İnternet Sitesi: https://www.oecd.org/en.html